Trang chủ » Chứng minh rằng: ‘Hồ Xuân Hương là bà chúa thơ Nôm’
Hôm nay ngày: 19-12-2018 02:27:22

Chứng minh rằng: ‘Hồ Xuân Hương là bà chúa thơ Nôm’

(Ngày đăng: 19-01-2016 11:23:15)
            Hot!   
Nói đến Hổ Xuân Hương là chúng ta đã nhắc đến một nữsĩ tài hoa của nước ta vào cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX. Bà được mệnh danh là ‘bà chúa thơ Nôm’ với hàng trăm bài thơ sâu lắng, nhẹ nhàng mà hết sức tinh tế. Hồ Xuân Hương đã để lại cho đời sau nhiều tác phẩm vô giá. Trước hết, Bánh trôi nướccủa Hồ Xuân Hương có thề coi là một bài ca về thân phận người phụ nữ:

Bài làm

Thân em vừa trắng lại vừa tròn Bảy nổi ha chìm với nước non Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn Mà em vẫn giữ tấm lòng son.

Mở đầu bài thơ là câu chuyện về duyên phận với lối xưng hô nền nã ‘em’ nên câu thơ có cái thiết tha của tiếng hát than thân trong ca dao xưa. Bằng những từ ngữ ‘trắng’ và ‘tròn’, tác giảHồXuân Hương đã miêu tả trực tiếp vẻ đẹp mịn màng, trong trắng của người con gái. Thông qua ngôn ngữ ca dao, cá tính, phong cách Xuân Hương dần được bộc lộ: đó là cái ‘tôi’ vừa tha thiết lại vừa ngạo nghễ, vừa đằm thắm lại vừa kiêu bạc. Nhưng cuộc đời người phụ nữ gặp nhiều trắc trở, khó khăn, họ phải sống một cuộc sống trôi nổi, phiêu bạt.

Bây nổi ba chìm với nước non

Giống như những cánh hoa mỏng manh, người phụ nữ cũng rất mềm yêu bịxô đẩy trong dòng đời dưới xã hội nam quyền độc đoán, bất công. Bằng ngôn ngữ ‘Bay nổi ba chìm’; tác giả Hồ Xuân Hương vừa miêu tả thực chiếc bánh trôi nước lại vừa bộc lộ một cách tinh tế nỗi lòng mình. Đại diện cho những người phụ nữ đường như tác giả lẽn tiếng phê phán, oán trách chế độ xã hội phong kiến đương thời làm khổ người phụ nữ:

Rắn nát mặc dán tay kẻ nặn

Những người phụ nữ không có nhân quyền để tự quyết định cho cuộc đời, tương lai mình, phó mặc sựsống của bủn thân cho người khác. Với những từ ngữ ‘rắn, nát’ tác giá cũng đã miêu tả được cách nặn bánh. Thân phận người phụ nữ bị đày đọa, vùi dập như thế nhưng vẻ đẹp tâm hổn của họ không bao giờ mất:

Mù em vẫn giữ tấm lòng son

Câu cuối bài thơ là lời khẳng định của tác giả vềvẻ đẹp tâm hồn, nhân cách của người phụ nữ. Với chữ ‘mà’ đầu câu, tác giả đã mở ra hai vế đối lập: một bén là cuộc đời bạc bẽo, một bên là phẩm cách tuyệt vời. vẻ đẹp thế xác bị va đạp trong cuộc đời bạc bẽo đã không làm nhạt phai mà còn là nơi neo giữvẻ đẹp của tàm hồn. Màu ‘son’ của chiếc bánh trôi cũng thể hiện tình cảm, tấm lòng thủy chung, son sắt của người phụ nữ. Hoàn cảnh bất bình đẳng trong xã hội không những không xóa nhòa đi nhàn cách con người mà còn trở thành yếu tố thử thách ‘ngọc càng mài càng sáng’.

Gần giống với Bánh trôi nước,tác phẩm Mời trầncũng bộc lộ niềm khao khát hạnh phúc của tác giả về nhân duyên: ‘Quả cau nho nhỏ miếng trầu hôi’. Câu ca vang lèn dịu dàng, đằm thắm. Từ ngữ ‘nho nhỏ’, ‘hôi’ đã khơi về thân phận nhỏ nhoi, số kiếp hèn mọn của người phụ nữ. Với cách nói khiêm nhường, ý nhị và đầy I1Ũtính, tác giá dã tựví mình như trái cau nhỏ, như miếng trầu hôi thật bình dị và dân dã. Câu thơ đầu nhẹ nhàng bao nhiêu thì câu thơ thứ hai thể hiện cá tính mạnh mẽ, ngạo nghễ bây nhiêu:

Này của Xuân Hương mới quệt rồi

Với dại từ chi thị ‘nàv’ và cách xưng tên; tác giá đã biểu thị rõ tư thế chủ động, làm bật lên cá tính mạnh mẽ của mình. Đặc biệt bằng cách dùng động từ ‘quệt’ tác giá Hổ Xuân Hương dã kéo đôi tượng giao tiếp xuống thấp hơn mình. Qua đó ta cũng thây được phán nào sự hổ hơi, hóm hình trong tính cách của tác giả. Câu thơ nhu một lời khắng định về vẻ đẹp ý thức cá nhân cùa người phụ nữ với mong ước và niềm tin khao khát vé tình duyên, tác giá dã bọc lộ hét tám sựcùa mình.

Có phái duyên nhau thì thảm lại

Với sác thăm do cua trầu cau. tác giả đã thể hiện cho người đọc thấy sự hòa hợp dôi lứa. thấy được tiếng gọi tha thiết của nghĩa tình. Với vẻ đẹp cùa quả cau, miếng trau, tác giá Hò Xuân Hương dã khiến người đọc hên tưởng tới sự tích trầu cau. Đong thời qua dó. tác giá bộc lộ khát vọng như một ước mơ chưa thành sự thực của dời mình. Càu thơ vang lèn như một lời nguyện cầu tha thiết về tình yêu thủy chung,

đẹp đẽ, tràn đầy sự dịu dàng của người phụ nữ. Câu kết của bài thơ vang lên trong nỗi buồn chua xót.

Đừng xanh như lá, bạc như vôi

đường như mọi sự dịu dàng và nữ tính của tác giả đã được thay thế bằng nhịp nói mạnh mẽ, đầy quyết hệt và bản lĩnh. Câu thơ như lời răn đe, cảnh báo của Hồ Xuân Hương với toàn xã hội phong kiến bạc bẽo, bất công,sắc ‘xanh và bạc’ không chỉ là sắc màu của vôi, lá mà còn là biểu tượng gợi ta hên tưởng tới sự bạc bẽo, hờ hững của nhân tình nói chung. Tác giả cũng dự cảm trước những bất hạnh sẽ đến với chính mình. Mở đầu bài thơ là lời mời trầu trang trọng gợi vềcuộc giao tiếp vui vẻ, nhưng kết thúc bài thơ là một nỗi buồn chua chát, đắng cay. Bài thơ chan chứa tình cảm nhân bản, nhân văn cao đẹp.

Nhưng sâu lắng và nhẹ nhàng nhất lại là tác phẩm Tự tìnhcủa HồXuân Hương. Bài thơ là tiếng lòng của tác giả, ánh lên trong nỗi khổ là niềm khao khát, và bản lĩnh mạnh mẽ của mình... Hai câu thơ đầu mở ra một khung cảnh thời gian, không gian im ắng, vắng lặng của đêm khuya. đường như tác giả đang phải đối mặt với một không gian tĩnh mịch, quạnh hiu đến vô cùng. Trong đêm yên ắng không một tiếng động nhỏ, tác giả Hồ Xuân Hương cô đơn với biết bao nỗi niềm, suy tư:

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn Trơ cái hồng nhan với nước non

Từ tượng thanh ‘văng vẳng’ đã gợi nên âm thanh từ xa vọng lại khiến cho thời gian đã tĩnh lại càng tĩnh thêm. Tiếng trống canh vang lên giữa đêm khuya vắng lặng biểu thị bước đi của thời gian, tô đậm thêm sự quạnh quẽ, hiu hắt rợn ngợp của không gian., Chữ ‘dồn’ đứng cuối câu thơ biểu thịsự gấp gáp, dồn dập, làm tăng thêm sự ngổn ngang, tơi bời của tâm trạng nhân vật trữ tình. Với chữ ‘trơ’ đứng ở đầu câu, câu thơ đã làm bật lên sựcô đơn, trơ trọi, sự nhỏ bé, lẻ loi của tác giả trong cuộc đời. Cả cụm từ ‘trơ cái hồng nhan’ đã làm bật lên sự đáng thương tội nghiệp của một thân phận bé nhỏ, yếu ớt. Thân phận ấy được đặt trong thế đối lập với non nước, xã hội. Qua đó, thể hiện được ý thức bản lĩnh, mạnh mẽ và quyết hệt của tác giả.

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn

Hai câu thực thể hiện rất tài hoa sự kín đáo đến tinh diệu của tác giả. Mùi thơm phảng phất của rượu làm tác giả quên đi nỗi sầu muộn lo lắng mà hòa mình trong hương thom nồng nàn của tình người, tình yêu. Hình tượng thơ chứa đựng nhiều điều sâu xa, trắc ẩn. ‘Vầng trăng’ tượng trưng cho vẻ đẹp tròn đầy, viên mãn. Nhưng đối lập với hình tượng ấy trong một câu thơ là hình ảnh ‘bóng xế khuyết chưa tròn’. ‘Bóng xế’ thể hiện sự le lói, mờ nhạt mơ hồ của ánh trăng. Tất cả tạo thành một hệ thống gợi về vầng trăng của tình duyên, số phận. Những câu luận bài thơ thể hiện cái nhìn của tác giả về ngoại cảnh.

Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám Đám toạc chân mây đá mấy hòn

Với những cụm từ đối lập nhau: từng đám mây với mấy hòn đá với rêu. Tác giả đã làm bật lên (cho) chính hình ảnh bản thân mình. Sự nhỏ bé, mềm mại nhưng hét sức cứng cỏi. Với những động từ ‘đâm, xiên’ và bổ ngữ ‘ngang’, ‘toạc’, tác giả làm bật lên sự quyết hệt chống đối của ý thức cá nhân.

Ngán nỗi xuân đi, xuân lại lại Mảnh tình san sẻ tí con con.

Câu kết thể hiện sự ra đi của tuổi xuân, sự ngán ngẩm, bẽ bàng, ê chề của tác giả. Tác giảvô cùng thất vọng, tình duyên trở nên mơ hồ và xót xa với tác giả.

Hổ Xuân Hương đã thể hiện tính cách và bản lĩnh của mình qua nghệ thuật dùng từđộc đáo. Chính vậy mà bà được mệnh danh là ‘bà chúa thơ Nôm’.

Nguồn:
Ý kiến bạn đọc

may dam  |   vo thung son  |   tam lot san  |   banh xe day hang  |   dịch vụ máy chủ ảo  |   cho thuê vps giá rẻ  |   Học Trực Tuyến