Trang chủ » Giá trị nghệ thuật trong những bài thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu
Hôm nay ngày: 20-11-2018 20:38:26

Giá trị nghệ thuật trong những bài thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu

(Ngày đăng: 25-01-2016 10:53:28)
            Hot!   
Nguyễn Đình Chiểu đã sống trong một thời kỳ lịch sử khổ nhục nhưng vĩ đại nửa sau thế kỷ XIX. Khổ nhục vì giai cấp phong kiến hèn nhát đầu hàng Pháp, các phong trào yêu nước lần lượt bị thất bại...

Bài làm

...Vĩ đại vì sự quật khởi mãnh hệt của nhân dân ta đưa đến sự kết hợp gắn bó giữatư tưởng nhân dân với tư tưởng yêu nước của thời đại. Chính điều này đã chắp cánh cho thơ văn của Đồ Chiểu: tư tưởng đạo lý truyền thống của nhân dân phát triển thành tư tưởng yêu nước chống xâm lược khi đất nước bị ngoại xâm. Nhận định về giá trị nội dung thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu, có ý kiến cho rằng ‘thơ văn cụ Đồ Chiểu là ngôi sao sáng, là ngọn cờ tiêu biểu của thơ văn yêu nước chống Pháp nửa sau thế kỷ XIX’.

Sáng tác văn chương để phát huy đạo lý là tôn chỉ của nhà thơ. Văn dĩ tải đạo. Chính Nguyễn Đình Chiểu đã khẳng định nhiệm vụ đấu tranh bảo vệ đạo lý của văn chương:

Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm,

Đám mấy thằng gian bút chẳng tà.

(Than đạo)

Tuy nhiên khác với thơ văn nặng nề thuyết lý đạo đức theo hệ ý thức phong kiến, nội dung thơ văn đạo lý của Nguyễn Đình Chiểu được đúc kết từ lối sống hàng ngày của nhân dân, là đạo đức nhân dân và thể hiện rõ nét trong Truyện Lục Vân Tiên. Truyện Lục Vân Tiênđã ca ngợi các mặt khác nhau của đạo làm người trong cuộc đời thông qua một số nhân vật tiêu biểu. Trước hết là nhân vật trung tâm Lục Vân Tiên - Vân Tiên là một thư sinh có hoài bão cao đẹp:

Làm trai trong cõi thế gian,

Phò đời giúp nước phơi gan anh hào.

Chàng còn là một con người hiếu thảo, nghe tin mẹ mất, đau xót khóc than đèn mù cả mắt:

Hai hàng lụy ngọc nhỏ sa,

Trời Nam đất Bắc xót xa đoạn trường.

Nếu trai trời trung hiếu là chàng thư sinh ho Lục thì gái thời tiết hạnh là chính nhân vật Kiều Nguyệt Nga - Nguyệt Nga tiết hạnh, giữ lòng chung thuỷ, dù trải qua bao gian nan thử thách - kể cả cái chết cũng chẳng đổi đời:

Nàng rằng trước đã trọn nguyền,

Dẫu thay mái tóc phải nhìn mối tơ.

Ngoài Vân Tiên và Nguyệt Nga, các nhân vật khác cũng thể hiện rất rõ đạo làm người trong cuộc đời thường. Nhân vật Hớn Minh nghĩa khí, kiến ngãi bất vi là phi anh hùng cho nên gặp kẻ gian thì sẵn sàng trừng trị:

Tôi bèn nổi giận một khi,

Vật chàng xuống đó bẻ đi một giò.

Còn Vương Tử Trực trọng nghĩa bằng hữu, đã từng lên án thói bội bạc, vô luân của gia đình họ Võ:

Nói sao chẳng biết hổ thầm,

Người ta há phải làm cầm thú sao?

Tiểu đồng mến chủ, tận tụy lo toan cho Vân Tiên trong cơn hoạn nạn, rồi thờ cúng mồ chủ trong mấy năm dài:

Tiểu đồng trước giữ mộ phần,

Ngày qua tháng lại đã gần ba năm.

Ông Ngư có tấm lòng trọng nghĩa nhân thậtdáng quý:

Ngư rằng lòng lão chẳng mơ,

Dốc lòng nhân nghĩa há chờ trả ơn.

Ông Tiều thì ân bất cần báo:                                                                    .

Già hay thương kẻthảo ngay,

Làm ơn mà lại trông người sao hay?

Vừa ca ngợi những tấm lòng sáng của đạo làm người, tác phẩm còn lên án những thói bội bạc, gian tà, vô nhân quạ một số nhân vật phản điện xấu xa. Trước hết, gia đình họ Võ chê bai chàng rể đui mù nên bội hôn, lại mưu hại người một cách bất nhân: Ra di dương lúc ram canh,

Dắt vào hang toi bỏ đành Vân Tiên.

Rồi gã Trịnh Hầm hiểm ác, chỉvì lòng đố kỵ mà hại bạn một cách tàn nhẫn:

Trịnh Hâm khiấy ra tay,

Vân Tiên bị gã xô ngay xuống vời.

Sau hết là chàng Bùi Kiệm máu dê dâm ô, đã ép duyên vợ của bạn bằng những lời lẽ vô sỉ:

Chính chuyên làm sự dối bời,

Lãng vân trắc nết hết đời cũng ma.

Xã hội trong Truyện Lục Vân Tiênkhông chỉ hiện diện bọn Trịnh Hâm, Bùi Kiệm gian hiểm, bọn Đặng Sinh ỷ thế làm càng bọn tham vàng bỏ ngãi Võ Công, mà còn nhiều bộ mặt xấu xa, gian ác khác. Dối trên ép dưới, ghen liền ghét bỏ là thái sư trong triều, gian dối lừa đảo, sống chết mặc bay, tiền bỏ túi là lũ thầy thuốc, thầy bói, thầy cúng. Chúng đối lập với những con người sáng ngời đạo đức như Vân Tiên, Nguyệt Nga, Hớn Minh, Tử Trực. Tuy trải qua nhiều gian nan nguy hiểm nhưng cuối cùng những người tốt vẫn được hưởng sung sướng hạnh phúc. Đó chính là giấc mơ lớn vềcuộc sống tốt đẹp với những con người tốt đẹp, sống theo đạo lý của nhân dân như nhân dân mơ ước. Năm 1855, thực dân Pháp xâm lược nước ta, Nguyễn Đình Chiểu sáng tác thơ văn theo một hướng mới. Mảng thơ văn đạo lý vềcuộc đời thường dã phát triển vượt bậc, trở thành thơ ván yêu nước, với hai nội dung chủ yếu tố cáo tội ác của giặc và ca ngợi những tấm lòng yêu nước sáng ngời. Bài thơ Chạy giặcmở đầu bộphận thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu đã cực tả cảnh tàn phá quê hương Nam Bộ dưới gót giầy xâm lược của giặc Pháp:

Bến Nghé của tiền tan bọt nước,

Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây.

Cho nên nhàn dân ta căm thù. Lúc đầu nghe thấy kẻ thù hôi tanh nên ghét:

Mùi tinh chiên váy vá đã ba năm, ghét thòi mọi như nhà nông ghét cỏ;

Sau đó, kẻ thù hiện hành cụ thể ngay trước mắt, toàn màu gay gắt: trắng bốp, đen sì, lòng thù ghét của họ chuyển sang căm thù:

Bữa thấy bòng bong che trắng lốp, muốn tới ăn gan; ngày xem ống khói chạy đen sì, muốn ra cắn cổ.

Cảnh chạy giặc của nhân dàn làm Đồ Chiểu xót xa:

Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,

Mất ổ dàn chim dáo dác bay.

Cảnh nô lệ của nhân dân làm Đổ Chiểu đau đón:

Kẻ mười mấy năm trời khốn khó bị tù, bị đày, bị giết, trẻ già nghe nào đếm xiết tên. Đem ba tấc hơi mòn bỏ liều, hoặc sông, hoặc biển, hoặc núi, hoặc rừng, quen lạ thảy đêu rơi nước mắt.

Thơ văn Nguyễn Đình Chiểu còn vạch mặt bọn người theo giặc, phản bội quê hương, bọn theo quân tả đạo, quăng vừa hương, xô bàn độc đểở lính'mã tà, chia rượu lạt, gặm bánh mì những kẻ tham danh cầu lợi ăn dở tang rình, đổi hình tóc râu:

Thảo ngay chẳng biết, lỗi ghì thiên luân.

Rốt cuộc sẽ:

Lung lòng nhân dục, chuốc tai họa trời

Bên cạnh thơ văn tố cáo tội ác của thực dân Pháp xâm lược và vạch mặt bọn người phản bội quê hương, Nguyễn Đình Chiểu còn ca ngợi những người yêu nước. Đây là mảng thơ có giá trị hàng đầu trong bộ phận thơ Nam Bộ.

Nguồn:
Ý kiến bạn đọc

may dam  |   vo thung son  |   tam lot san  |   banh xe day hang  |   dịch vụ máy chủ ảo  |   cho thuê vps giá rẻ  |   Học Trực Tuyến