Trang chủ » Phân tích bài thơ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác của Phan Bội Châu
Hôm nay ngày: 23-07-2018 18:40:54

Phân tích bài thơ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác của Phan Bội Châu

(Ngày đăng: 09-09-2015 13:16:03)
            Hot!   
Đây là bài thơ Đường hút thất ngôn bát cú. Bố cục cửa bài thơ được sắp xếp: hai câu đề, hai câu thực, hai câu luận, hai câu kết. Hào kiệt là gì? Phong ỉ ưu là gì? Tác giả bài thơ có là người như thế không? Người đời thường sợ ở tù (nhất nhật tại tù thiên thu tại ngoại), còn Phan Bội Châu xem chuyện ở tù như thế nào?
Nội dung ấy của hai câu đề đã biểu hiện phong thái và khí phách của chí sĩ Phan Bội Châu.
 
- Câu 3 và 4 là hai câu thực. Tại sao tác giả lại viết “đã khách không nhà trong bốn biển”? và tại sao viết “Lại người có tội giữa năm châu ”? Hoạt động cách mạng cho dân, cho nước lại là kẻ có tội và bị bắt vào tù nên giọng điệu của hai câu thơ này như thế nào so với hai câu đề?
 
- Câu 5-6 là hai câu luận, bàn rộng thêm về hoạt động cách mạng cua VỊ khách không nhà ” (tác giả). Vậy câu 5 (Dang tay ôm chặt bồ kinh tế) có ý nghĩa gì? “Oán thù" trong câu 6 là oán thù giữa ai với ai? (Học sinh nên nhớ trong khoảng thời gian này thực dân Pháp đang xâm lược Việt Nam). Tác giả mang tâm huyết và trí tuệ của mình để hoạt động với mong ước gì? Những từ nào trong câu thơ thể hiện quyết tâm và mong ước đó? Học sinh cần chú V đến nghệ thuật ngoa dụ trong hai câu thơ này khi trả lời).
 
 
- Hai câu cuối là hai câu kết, tác giả đã khẳng định điều gì ở hai câu thơ ấy? (Sự nghiệp là gì? Sự nghiệp do ai tạo nên? Nếu con người chết thì sự nghiệp của người ấy có còn không? Trong thời gian tạo dựng công cuộc lớn lao, con người cố thường gặp nguy hiểm không? Tác giả có ngại gặp những nguy hiểm trên đường hoạt động không?). Từ nội dung trả lời các câu hỏi trên, học sinh phát biêu cảm nhận của mình.
 
I. Phan Bội Châu sinh năm 1867, thuở nhỏ tên là Phan Văn San, hiệu Sào Nam. Người có tư chất thông minh, năng động, giàu lòng yêu nước. Năm 1900, Phan Bội Châu đỗ Giải Nguyên trường Nghệ An, thì ông đã theo phong trào cần Vương, viết bài hịch Bình Tây thu Bắc, và cùng với Trần Văn Lương lập đội “57 tử cần Vương” ở quê nhà.
 
Với ông, học giỏi và thi đỗ không phải để “tiến vi quan" mà là để hoạt động cứu nước. Vận động thành lập Hội Duy Tân năm 1904, qua năm sau, cùng Tăng Bạt Hổ sang Trung Hoa, rồi sang Nhật tổ chức phong trào Đông Du. Năm 1908, ông bị Nhật trục xuất nên trở lại Trung Hoa, rồi sang Thái Lan xây dựng căn cứ hoạt động.
 
Sau cách mạng Tân Hợi (1911) ở Trung Hoa, ông trỏ lại nơi đây thành lập Việt Nam Quang phục hội. Năm 1914, Phan Bội Châu bị bọn quân phiệt tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) bắt. Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác được ông làm bằng chữ Nôm nhằm bày tỏ khí khái của mình trong những ngày đầu vào ngục này.
 
II. Ngay ở hai câu đầu người đọc đã bắt gặp phong thái thanh thản của người đã thấy rõ những khó khăn, trắc trở sẽ gặp trên đường hoạt động của mình. Cụ Phan Bội Châu hóm hỉnh mở lời:
 
vẫn là hào kiệt, vẫn phong lưu,
Chạy mỏi chân thì hẵng ở tù.
 
“Hào kiệl” là có tài cao, chí lớn khác thường; “Phong lưu" là có dáng vẻ lịch sự, thanh nhã. Lặp lại từ “vẫn” trong câu thơ đầu là để nhấn mạnh về tính cách không đổi thay của con người dù hoàn cảnh sống có thay đổi. Ngày trước, sống tự do, Phan Bội Châu là đấng hào kiệt, là người phong lưu thì nay đang ở chốn ngục tù cụ cũng như thế. Có chí lớn tài cao nên vừa 17 tuổi xuân cụ đã theo phong trào cần Vương quyết:
 
Đúc gan sắt để dời non lấp bể.
Xối máu nóng rửa vết nhơ nô lệ.
 
Hết hoạt động trong nước, cụ thay mặt các đồng chí trong Hội Duy Tân ra nước ngoài vận động, tổ chức phong trào Đông Du. Cụ vượt biên qua Trung Hoa, qua Nhật, qua Thái ... Giặc truy bắt ở nơi này thì cụ chạy qua nơi khác. Và khi bị bắt ở Trung Hoa thì tự xem là “mỏi chân thì ... ở tù' có nghĩa là nếu chạy chưa mỏi thì chưa ở tù: “ở tù" có một phần chủ động của tác giả. Phong thái ung dung trước mọi biến cố ở đời là phong thái của một người trí thức thâm nhuần lối sông của người phương Đông, bình tâm chờ đợi mọi sự việc đến với mình ...
 
Hai câu thơ có giọng tự trào nhưng vẫn đầy khí khái mô tả một đoạn đời hoạt động của cụ Phan Bội Châu. Đoạn đời ây được diễn tả rõ ràng hơn ở hai câu thực:
 
Đã khách khống nhà trong bốn bể,
Lại người có tội giữa năm châu.
 
Thời gian ở nhà của Phan Bội Châu có thể là lúc cụ học tập và hoạt động ở quê nhà Nghệ An. Sau khi thân phụ của Phan Bội Châu qua đời vào năm 1900 thì cụ đã là “khách không nhà”, đã rời quê hương Hồng Lĩnh, dòng nước sông Lam.
 
Từ năm 1904, kể từ ngày lập Hội Duy Tân, đối với mình thì cụ Phan Sào Nam đã là “khách không nhà" ỏ Hà Nội. Qua năm (1905), cụ cùng Tăng Bạt Hổ đúng là “khách không nhà trong bốn bể”. Hai người qua Trung Hoa, rồi qua Nhật vận động cho Duy Tân hội, đưa nhiều thanh niên du học ở Nhật. Duy Tân hội tan rã bởi sự phản trắc của Nhật và sự khủng bố của Pháp, cụ bị Nhật trục xuất, trở lại Trung Hoa vào năm 1908. Mơ hồ thôi nhưng bạn đọc đã thấy cụ bắt đầu là “người có tội giữa năm châu” đối với quân phiệt và thực dân rồi. Cho tới ngày Chiến tranh thế giới lần thứ nhất bùng nổ (1914) cụ bị chính quyền quân phiệt Quảng Đông bắt giam thì “người có tội khắp năm châu" mới rõ ràng. Với thế lực của Pháp thời bấy giờ, cụ Sào Nam bị các chính phủ trên xem là tội phạm, một loại tội phạm như nhà thơ Hồ Chí Minh tự trào sau này : “Phạm tội gì đây, ta thử hỏi, - Tội trung với nước với dân à?”, khi ông bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Quảng Tây (Trung Hoa) vào mùa thu năm 1942. Nếu hai câu đề cụ Phan bội Châu tâm sự với lời thơ hóm hỉnh thì ở hai câu thơ này giọng thơ có chút ngậm ngùi, chua chát. Mà không chua chát và ngậm ngùi làm sao được khi:
 
Bỏ nhà trót đã bấy nhiêu năm,
Lửng cả non Hồng với nước Lam.
 
Vì lý tưởng “rửa vết nhơ nô lệ ”, đánh đuổi bọn thực dân nhưng sự việc chưa thành thì phải vào tù! Lý tưởng lớn lao và cao cả ấy đã được Phan Bội Châu bày tỏ ở hai câu luận:
 
Dang tay ôm chặt bồ kinh tế
Mở miệng cười tan cuộc oán thù.
 
Thuở nhỏ quyết: học hành, ngày đêm nấu sử sôi kinh, trau dồi ý chí. Lớn lên, bôn ba ở nước ngoài, cụ Sào Nam là một trí thức mang hoài bão trị nước cứu đời, và đang hoạt động cho hoài bão ấy. Con người nhân ái đến vậy mà phải chịu cảnh sống không nhà, lại bị xem là kẻ phạm tội. Tuy vậy, cụ vẫn “cười tan cuộc oán thù” chứ không hề oán hận, căm ghét một ai. Thái độ bao dung, từ bi, lấy ân báo oán của người thấm nhuần tinh thần đạo lí phương Đông. Thái độ như thế có rơi vào không tưởng chăng, hay chỉ là lời của người lâm vào cảnh “cr> dang dở cuộc không còn nước” như Nguyễn Khuyên đã tự trào?
 
Hai câu kết, cụ Phan Bội Châu viết:
 
Thân ấy hãy còn, còn sự nghiệp,
Bao nhiêu nguy hiểm sợ gì đâu!
 
Ấy là lời kiên định trước mọi người là sẽ theo đuổi đến cùng lý tưởng mà cụ đã lựa chọn. Thực hiện lý tưởng kinh bang tế thế, “cười tan cuộc oán thu" chính là xây dựng “sựnghiệp” của cả đời người.
 
Có tư tưởng, niềm tin và không sợ một nguy hiểm nào ập tới cho bản thân mình thì ắt có cái tâm “lấy ân báo oán". Thế nhưng quan niệm sống ấy không phải là quan niệm chờ đợi sự tự giác của kẻ thù mà có lẽ như Nguyễn Trãi ngày nào là phải đánh cho kẻ thù “sạch không kình ngạc, tan tác chim muông” trước khi thể hiện “thần vũ ... mở đường hiếu sinh”, hay như Quang Trung đánh cho kẻ thù biết “Nam Quốc anh hùng chi hữu chủ”. Khi có được tư tưởng và niềm tin kiên định như thế thì đúng là chẳng sợ gì nguy hiểm. Hai câu thơ mang hào khí của người yêu nước thương dân, có người có chí lớn vẫn không đổi thay dù phải sống trong ngục tù tăm tối.
 
III. Lòng yêu nước nồng nàn của Phan Bội Châu đã trở thành nội dung tư tưởng chính trong nhiều tác phẩm từ Tự phán, Lưu cầu huyết lệ tân thư, Việt Nam vong thảm trạng, Hải ngoại huyết thư Việt Nam vong quốc sử, Ngục trung thư, trong đó có bài cảm tác đầy khí phách anh hùng của nhà nho làm cách mạng này. Tiếc thay, vào tháng 6-1925, ông bị thực dân bắt ở Thượng Hải. Chúng giải ông về nước, âm mứu xử tử ông. Bị nhân dân phản Đối, chúng buộc phải tuyên bô" ân xá, nhưng kỳ thực chúng đem giam lỏng ông ở Huế cho đến ngày ông mất (29-10-1940).
 
phan tich bai tho vao nha nguc quang dong, soan bai vao nha nguc quang dong, vao nha nguc quang dong cam tac, phan boi chau, phan tich vao nha nguc quang dong
Nguồn:
Ý kiến bạn đọc

may dam  |   vo thung son  |   tam lot san  |   banh xe day hang  |   dịch vụ máy chủ ảo  |   cho thuê vps giá rẻ  |   Học Trực Tuyến