Phân tích Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật
Trang chủ » Phân tích Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật
Hôm nay ngày: 18-08-2018 00:05:35

Phân tích Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật

(Ngày đăng: 15-09-2015 10:58:43)
            Hot!   
Phân tích bài thơ Tiểu Đội Xe Không Kính: Phạm Tiến Duật là một nhà thơ nổi lên từ phong trào chống Mỹ cứu nước. Năm 1964, tốt nghiệp khoa Văn Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội I, ông vào bộ đội và xung phong vào tuyến lửa khu Bốn.

Từng là lính lái xe, nên ông có những bài thơ viết rất hay về binh chủng này. Tiểu đội xe không kính là một bài thơ tiêu biểu. Bài thơ là khúc hát ca ngợi những người lính lái xe đã vượt lên hiện thực dữ dội, ác liệt của khói lửa chiến tranh thời chống Mỹ để hoàn thành nhiệm vụ.

Bài thơ đã xây dựng được một hình tượng độc đáo là những chiếc xe, nói cho đúng là cả một tiểu đội xe không có kính chắn gió, chắn bụi băng băng ra mặt trận. Mà độc đáo thật, vì chỉ gặp ở Việt Nam, ở những chiến sĩ lái xe quân sự thơi kỳ chông Mỹ. Có thể nói: “chât” độc đáo này được men từ chiến trường ác liệt:

... Không có kính, không phải vì xe không cỏ kính Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi...

Nguyên nhân xe không có kính là như vậy. Đây là một hiện thực trần trụi mà tác giả không hề hư cấu.

Bên cạnh hiện thực trần trụi ây là hình ảnh người lính lái xe hiện lên rất đẹp. Cứ tưởng với hiện thực dữ dội, ác liệt, trớ trêu ấy, người lính lái xe phải bó tay, thế nhưng vẫn nổi lên với tư thế:

... Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng...

Nghĩ là xe cứ đi. Không những ung dung mà người lính lái xe còn tỏ ra râ't chủ động hiên ngang, vượt lên tất cả.

Nói đến người lái xe là nói đến con mắt, nói đến cái nhìn. Tô đậm cái nhìn của người lính lái xe, chỉ trong một dòng thơ, tác giả đã sử dụng tới ba lần từ “nhìn” (điệp từ). Nhìn trời là để phát hiện máy bay hay pháo sáng về ban đêm. Nhìn thẳng là cái nhìn nghề nghiệp, cái nhìn hiên ngang. Và, cũng từ cabin không kính, qua cái nhìn đã tạo nên những ấn tượng, cụ thể đối với người lái xe:

... Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim.

Thấy sao trời và đột ngột cánh chim Như sa, như ùa vào buồng lái...

Những cảm giác này, dù mang ý nghĩa là thực hay tượng trưng đều thể hiện cái thế ung dung, tinh thần vượt lên của người lái xe.

Hai khổ tiếp, hình ảnh người lái xe tiếp tục được tô đậm. Cái tài của Phạm Tiến Duật trong hai khổ thơ này là cứ hai câu đầu nói về hiện thực nghiệt ngã phải chấp nhận thì hai câu sau nói về tinh thần vượt lên hoàn cảnh để chiên thắng hoàn cảnh của họ.

Xe không có kính nên “bụi phun tóc trắng như người già” là lẽ đương nhiên. Xe không có kính nên “ướt áo”, “mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời” là lẽ tất nhiên. Những cụm từ “ừ thì có bụi”, “ừ thì trớt áo”, chứng tỏ họ không những đã ý thức mà còn rất quen với những gian khổ đó. Chính vì thế:

Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc...

Nhìn nhau mặt lấm cười ha hả...

Và cao hơn:

... Chưa cần thay, lúi trăm cây sô nữa...

Mưa ngừng, giỏ lùa khô ngay thôi.

Đây là những câu thơ đậm lính nhất, nói đúng tinh thần và cuộc sống của

 

người lính. Cái động tác “phì phèo châm điếu thuốc” tuy có vụng về, nhưng sao đáng yêu đến thế. Cái cười “ha hả” nở ra trên khuôn mặt lấm lem của mọi người sao mà rạng rỡ đến thế? Đọc những câu thơ này giúp ta hiểu được phần nào cuộc sống của người lính ngoài chiến trường trong những năm tháng đánh Mỹ. Đó là cuộc sống gian khổ trong bom đạn ác liệt nhưng tràn đầy tinh thần lạc quan, yêu đời và tinh thần hoàn thành nhiệm vụ cao.

Hai khổ thơ tiếp nói về sinh hoạt và sự họp mặt sau chuyến vận tải trên những chặng “đường đi tới”, vẫn những câu thơ có giọng điệu riêng, đậm chất văn xuôi, rất Phạm Tiến Duật, đã thể hiện được tình đồng chí, đồng đội trong chiến đấu. ở hai khổ thơ này tác giả vẫn tô đậm cái hình tượng thơ “xe không kính”, nhưng lại có cách nói khác và rất lính.

... Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi...

Khổ cuối cùng kết thúc bài thơ, tác giả muốn nói với chúng ta một điều nữa, như một lời dự báo: đâu chỉ là tiểu đội xe không kính, mà tương lai còn là tiểu đội xe không đèn, không mui. Hiện thực của cuộc chiến tranh diễn ra còn hết sức ác liệt, người lính lái xe sẽ còn chấp nhận biết bao nghiệt ngã nữa:

... Không có kính, rồi xe không có đèn Không có mui xe, thùng xe có xước...

Nhưng, nhất định họ sẽ hoàn thành nhiệm vụ, sẽ chiến thắng: bởi vì phía trước là miền Nam thân yêu, và vì họ sẩn có một nhiệt tình cách mạng cao đẹp:

... Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước Chỉ cần trong xe có một trái tim...

Bài thơ là bức tượng đài nghệ thuật về người lính lái xe trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Phạm Văn Cường (PTTH Lương Thế Vinh - Nam Hà) (Theo Văn học và Tuổi trẻ số 17)

Nhậnxét

Bài viết chưa đi vào phân tích hai chữ “Bài thơ”. Bài thơ về tiểu đội xe không kính, vế trước là chất thơ, là nghệ thuật, vế sau là hiện thực trần trụi. Như vậy đó là sự nối liền giữa hai thế giới: thơ và phi thơ. Những bài viết đã gợi lên bài thơ của Phạm Tiến Duật - thế hệ nhà thơ trẻ trong thời kì chống Mĩ.

Nguồn:
Ý kiến bạn đọc

may dam  |   vo thung son  |   tam lot san  |   banh xe day hang  |   dịch vụ máy chủ ảo  |   cho thuê vps giá rẻ  |   Học Trực Tuyến